Kostenloser Audioguide: Ein Spaziergang durch Bremens Altstadt op Platt

Statschoon 1: Willkamen in Bremen
Moin. Willkamen in Bremen, de Hansestadt an de Werser. Bremen is mehr as 1.200 Johr oolt un vull vun Geschicht un Geschichten. Hier kannst Du Kultur un Wetenschop to´n Anfaten beleven.
Wi freut us över Dienen Besöök un seggt Goden Dag in us Stadt, de för Traditschoon un Toleranz steiht.
Bi usen Hörbummel dörch de Bremer Ooltstadt löppst Du langs den Nagelpadd. Den kennst Du an de sülvern un bronzen Stiften in´t Stratenplaaster. Ünnerwegens kriggst Du to sehn, wat´n partout vun Bremen kennen schüll, bavento Tipps för anner Attraktschonen un wat´n sünst noch beleven kann.
Us Rundgang geiht los mit´n poor Details över Bremen:
De beiden Süsterstäder Bremen un Bremerhoben, wat 60 Kilometer nöördlich liggt, sünd tosamen dat lüttjste düütsche Bunnsland un warrt ok Bremen nöömt. Traditschoon un Toleranz warrt hier groot schreven. Nich blot rund üm den Marktplatz wiest de Hannelsstadt ehr histoorsche Schätt.
Man Bremen is ok en moderne Grootstadt mit veel Charme. In´t Universum Bremen oder de botanika warrt Wetenschop to´n Anfaten wiest. Ok dat Kulturleven vun de Hansestadt, de jümmers all en Kopp för sik harr, hett för jeden Smack wat praat.
Dat Theater Bremen, de shakespeare company, dat Metropoltheater oder de velen Museen – so as dat Überseemuseum, de Kunsthall oder de Werserborg, en vun de eersten düütschen Sammlermuseen för moderne Kunst. Bavento würr Bremen 2023 vun de UNESCO as „City of Literature“, Literaturstadt also, benöömt.
Bremen sien wichtigste Wertschopstwiegen sünd de Automobilindustrie, de Luft- un Ruumfohrttechnik, de Logistik, de Elektrotechnik, de Maschinenbo un dat Herstellen von Saken to´n Eten un Drinken. Welk Firmen köönt Ji ok bekieken, so to´n Bispeel Mercedes, Airbus, Beck´s oder de Union Broerie.
Stand 2024 is Bremen de elftgröttste Stadt in Düütschland un hett bummelig 570.000 Inwahners. Se reckt so bi 38 Kilometer up beide Sieden langs de Werser un is an een Steed 16 Kilometer breet. Dormit hett Bremen de minnste Bewahnerdichtheit vun all düütsche Grootsteder.
Us Tour geiht los op´n Marktplatz. Vör dat Düütsche Huus oder Beck´s an´n Markt. Gah dorhen un düker mit de neegste Statschoon rin in de Bremer Geschicht.

Statschoon 2: De Geschicht vun Bremen

Du büst op´n Marktplatz vör dat Düütsche Huus oder Beck´s an´n Markt.

Bremen stünn dat eerste Mal in´t Johr 780 na Christus in en Oorkunn. En Saag vertellt, woans de Stadt worrn is. As heimatlose Fischers en Ünnerdack söcht hebbt, würrn se op´n Düün an de Werser een Kluck mit ehr Küken wies. Wo Höhner sik wollföhlt, künn dat nich so slecht sien, meenten se, un hebbt sik dor mit ehr Familien ansiedelt. Dat weern de eersten Bremers, so de Saag. Wenn Du genau henkieken deist, kannst Du de Heen ok an de Fassaad vun´t Raathuus finnen.
In sien Geschicht wull Bremen jümmers sülvststännig sien:
Ünner Karl den Groten warrt Bremen 787 Bischopssitt. An de tweehunnert Johr later överdriggt Kaiser Otto I. dat Marktrecht, dormit de Hannel in Gang kümmt. Ut de Marktgemeen warrt´n Stadt. Üm den Hannel to sekern, sluut Bremen sik 1358 de Hanse an, den mächtigen Stederbund, de vun Flannern bet na den Oostseeruum hen recken dee. Mit dat Linzer Diplom vun 1664 warrt de Stadt ehr Sülvsstännigkeit rechtlich afsekert. Vun nu an is Bremen Fre´e Rieksstadt.
Mit dat Oplösen vun´t Hillige Röömsche Riek Düütscher Natschoon 1806 warrt Bremen en unafhängigen Freestaat un nöömt sik Fre´e Hansestadt Bremen. As Napoleon 1810 Noorddüütschland besetten deit, warrt Bremen Hööftstadt vun´t Departement Wersemünnen in´t französ´sche Kaiserriek. 
Blot fief Johr later sorgt Johann Smidt bi´n Wiener Kongress dorför, dat Bremen den Düütschen Bund tohöört. Na dat Grünnen vun´t Düütsche Kaiserriek 1871 warrt Bremen en Bunnsstaat. Man 1934 verlert Bremen sienen Rang as Land un kümmt tosamen mit Ollnborg ünner de Fuchtel vun en Rieksstattholler.
Bi Luftangrepen in´n Tweeten Weltkrieg warrt 62 Perzent vun de Stadt toschannen maakt. 1945 besett de Alliierten de Hansestadt, de 1947 tosamen mit Bremerhoben wedder as egenstännig Bunnsland Bremen grünnt warrt.
Vör Di steiht dat Düütsche Huus. Du kennst dat an de Inschrift: „Gedenke der Brüder, die das Schicksal unserer Trennung tragen“. Düsse Wöör vun Wilhelm Kaisen smückt de Fassaad siet 1955 un erinnert an dat deelte Düütschland. As Rathscafe würr dat Huus mit Fragmenten vun Ooltstadthüüs boot, in Krieg toschannen maakt un 1951 wedder opboot. De Reliefs ut Sandsteen hebbt Tonichtgahn un Opbo as Thema.
Gah nu bidde na de Mitt vun den Marktplatz hen, sodat Du dat Hanseatenkrüüz op´t Plaaster goot sehn kannst.

Statschoon 3: De Marktplatz vun Bremen

Du büst in de Mitt vun den Marktplatz un kiekst op dat Hanseatenkrüüz ünnen op dat Plaaster.

De Marktplatz gellt as Wahnstuuv un Hart vun de Stadt. Hier würr Bremen grünnt, vertellt en Saag. Rund üm den Marktplatz finnt sik vele Tüügnissen ut de Stadt ehr Geschicht.
De Marktplatz weer in´t fröhe Middelöller Hannelsplatz un is na un na en städerbolich Kunstwark worrn. Al jümmers en Oort för´t Volk, dat hier för Schandal, den Hannel oder to Wehr tohoopkamen is. Bet in´t 18. Johrhunnert is op den Markt en groot Deel vun´t Stadtleven passeert: De Stadtvagt hett hier ünner de Arkaden Gericht holen, Beslüss un Gesetten vun´t Raatsgericht un sogor Doodsoordelen würrn vun´n Raathuus-Balkon verleest.
Ok grote Siegen würrn op den Marktplatz fiert, so na den Dörtigjöhrigen Krieg, den Sieg över Napoleon oder 1814 na´t Wedderwinnen vun de egen Freeheit. Ok hüüt noch warrt hier vergnöögt fiert, wenn de Football-Vereen Werder Bremen en Titel wunnen hett.
Sühst Du dat inarbeidt Muster in´t Plaaster merrn op´n Marktplatz? In´t Zentrum vun en Rad mit teihn Speken is dat Hanseatenkrüüz. Dat hett de Hanse stift to´n Andenken an de Befreenskriegen gegen Napoleon. Wenn Du´t nich finnen kannst, is dor wohrschienlich wat för´n Veranstalten opboot.
De Markt is bekannt as en vun de schönsten Plätz in Europa un Magnet för Minschen, de sik hier drapen wüllt. Bi goot Wedder kannst Du mit´n Stück lecker Koken vör een vun de Cafes sitten un bekieken, wat de Lüüd so maakt. Viellicht warrt jüst fröhlich fiert oder luuthals lacht, so to´n Bispeel bi´t Stratenkunst-Festival La Strada, den Wiehnachtsmarkt, den lüttjen Freemarkt oder dat Musikfest, wenn de Marktplatz festlich strahlen deit.
Kiek Di nu mal de Hüüs blangen Beck´s an´n Markt an. Sünnerlich dat Gebüüd links un de Aftheek dorneven. In´n Tweeten Weltkrieg würrn se toschannen maakt un dorna ümboot un nee opricht. Achter de Rokokofassaad verbargt sik en modern Gebüüd, dat 1958 mit de Muern vun en Börgerhuus vun de Werserkant verkledt würr. Ok de Fassaad vun de Rathsaftheek hett en interessante Geschicht. De opwennig Neorenaissancesmuck is Resultat vun en Wettstriet in´t 19. Johrhunnert, üm dat Stadtbild schöön to maken.
Kiek nu wedder na rechts hen. Achter de Straatenbahnschenen steiht dat gröttste Smuckstück vun den Marktplatz: dat prächtige Raathuus, dat över 600 Johr oolt is. Bi de neegste Statschoon kriggst Du mehr to weten över dit staatsche Bowark.

Statschoon 4: Dat Bremer Raathuus

Du büst in de Mitt vun den Marktplatz un kiekst op dat Raathuus.

Dat Ensemble vun´t oole un ne´e Raathuus is en vun de schöönsten Raathüüs in Düütschland un tosamen mit dat Roland-Standbild gegenöver siet 2004 UNESCO-Weltkulturarv. Dat Bowark ut dat late Middelöller steiht för de Stadtrepublik ehr Freeheit. De UNESCO schrifft in ehr Begrünnen: „Dat Raathuus un de Roland to Bremen sünd en eenmalig Tüügnis för börgerliche Autonomie un Souveränität, as se sik in´t Hillige Röömsche Riek Düütscher Natschoon rutbillt hebbt“. Ok de Fassaad warrt in de Begrünnen sünnerlich rutstreken.
Dat Raathuus is dat bedüdendste Bowark vun Bremen un würr twüschen 1405 un 1410 in´n gootschen Stil opricht. So as hüüt süht dat Gebüüd aver eerst siet 1612 ut. Domals hett de Bremer Bomeister Lüder vun Bentheim dat Raathuus sien smucke Fassaad geven, na nederlandsch Vörbild in´n Weserrenaissance-Stil.
Sünnerlich de acht groten Skulpturen an de Marktfassaad sünd ruttostrieken, kiek de mal nipp un nau an. Links kennst Du den Kaiser un blangenbi de söven Kurförsten. Se maakt düütlich, dat Bremen rieksfree un unafhängig vun de Kark is.
Un wat gifft binnen to sehn? Dat oole Raathuus hett twee Stöck mit je en groten Saal, de Ünnere un de Bövere Hall. In de Bövere Hall is fröher de Raat tosamen kamen, hett Politik maakt un Recht över de Börger spraken. De Bövere Hall mit de prächtige Güldenkamer, as se nöömt warrt, is hüüt för Repräsentatschoon dor. Se hett Wandbiller, Smuckportalen un Snittwark ut Holt un gellt as de schöönste Festsaal vun Bremen. De Güldenkamer hett de Maler Heinrich Vogeler ut Worpsweed 1905 in´n Jugendstil mit verscheden Naturmotiven maakt.
De Ünnere Hall mit dree gootsche Scheep is meist so bleven as fröher. Na Oost un West hett se je en smucket Portal un warrt stütt vun achteckige Balken ut Ekenholt. Fröher würr hier Markt afholen oder Theater speelt, hüüt warrt Utstellungen wiest.
Wenn Du later in Richtung Dom geihst, kannst Du dat Ne´e Raathuus achter dat oole Gebüüd bekieken. De Architekt Gabriel von Seidl hett dat Ne´e Raathuus to´n Anfang vun´t 20. Johrhunnert in´n Neerenaissance-Stil harmonisch an dat oole anboot. Binnen gifft dat to´n Bispeel de Gobelinkamer, de na en groten französ´schen Wandteppich ut dat 17. Johrhunnert nöömt würr un egentlich Börgermeisterstuuv warrn schull. Hüüt warrt de Kamer bruukt as lüttje Ruum för Begröten un Beraden oder standsamtlich Troen.
Dat Raathuus is ok Deenstsitt för Börgermeister oder Börgermeisterinnen, de jümmers ok Ministerpräsidenten oder Ministerpräsidentinnen vun´t Land sünd. In´n Senatssaal vun´t Raathuus sitt eenmal in de Week de Bremer Lannsregeren. Wenn Du mehr doröver weten wullt, kannst Du mitmaken bi´n Rundleid dörch dat Raathuus. 
Gah nu na den Roland hen un maak wieder mit de Audiodatei för de neegste Statschoon.

Statschoon 5: De Bremer Roland

Du büst op den Marktplatz un kiekst up dat Standbild vun den Roland.

Recht un stäädsche Unafhängigkeit: Nix steiht in Bremen mehr dorför as de Roland. Dat Wohrteken gellt as en vun de öllsten Standbiller in Düütschland, de jümmers noch an de glieke Steed sünd. In Europa geev dat tosamen 55 Rolandfiguren, vun de blot 20 över bleven sünd. De Bremer Roland is twors nich de eenzige, man de öllste, repräsentativste, beröhmteste un mit 5,5 Meter ok de gröttste vun de düütschen Figuren. Mit Sockel un Dack is he sogor 10,21 Meter hoch. Ok de Roland höört to dat UNESCO-Weltkulturarv.
Man keen weer düsse Roland egentlich? Över de histoorsche Person is wenig bekannt. Vun em vertellt aver de Rolandsaag, de op dat ooltfranzös´sche Dichtwark „La Chanson de Roland“ torüchgeiht. Üm dat Bremer Standbild to verstahn, mutt en weten, dat Roland mit Karl den Groten verbunnen weer, also mit de weltlich un nich de geistlich Macht.
Nadem Söldners vun den Erzbischop in Bremen de eerste Rolandfigur ut Holt dalbrennt harrn, leet de Raat den Roland 1404 ut Kalksteen boen. As Teken för dat Recht vun de Patriziers op de Stadtherrschop.
Kiek di den Roland nu mal nipp un nau an: De junge Riddersmann is na de Mood üm 1400 kleedt, mit en eng Ledderwams över dat Kedenhemd, en sworen Gördel, Kneepanzers, Beenschenen un lang wellig Hoor. He driggt en Wapenschild mit den dubbelköppigen Rieksadler un düsse Inschrift op Middelnedderdüütsch: „Fryheit do ik Ju openbar / de Karl und mennich Forst forwar / deser Stede gegeven hat / des danket Gott, dat is mien Rat“.
Stolt smuustert Roland na den Dom hen, wo de Erzbischop sitt, de dunnmals de weltlich Herrschop över Bremen hebben wull. Roland sien Blick schull dat Seggen na woll andüden: De Bremers laat sik vun den Erzbischop nix mehr seggen. Denn op Roland sien Schild stünn ja schreven, dat Karl de Grote de Stadt ehr Freeheit tosekert harr. Dat is licht to begriepen, aver histoorsch is dor nix an.
En anner Theorie beseggt, dat Roland na Hamborg hen kiekt, üm Hannelslüüd ut de Hansestadt mit Rieksfreeheit un Marktrecht to begröten.
De Roland weer övrigens ok praktisch to bruuken. De Afstand twüschen de spitzen Knee liggt bi bummelig 55 Zentimeter, so lang as de Bremer Ell weer. Dormit kunn denn in fröher Tieden ok Tüüch afmeet warrn.
Büst Du den lüttjen Mann twüschen Roland sien Fööt al wies worrn? Över em gifft ok en Saag: Gräfin Emma vun Lesum, de bekannt weer för ehr Frommigkeit un Wolldoon, wull de Bremers en Veehweid schenken. En Flach so groot, as en Mann dor in een Stunn rundüm lopen künn.
Hertog Benno, ehr Swager un Arv, hett för düsse Opgaav en Beddelmann ahn Been utsöcht, wiel he meen, dormit wenig Land to verleren. Düsse Mann aver, den Du to Fööt vun den Roland sühst, is - anners as dacht - rund üm en bannig groot Rebeet krapen, de Börgerweid. De nöördlich Deel vun düsse Wisch würrr vun 1866 op an as Börgerpark herricht un deent hüüt as gröön Oaas to´n Verhalen. Se is en vun de wenigen Goornkunstanlagen ut dat 19. Johrhunnert, de bet hüüt bewohrt würrn un gellt as en vun de bedüdensten Landschopsparks in Düütschland. 
Dormit de Roland nich to Schaden kümmt, würr he intüünt. Inmuert hett he sogor den Tweeten Weltkrieg överstahn. Warrt seggt, dat de Bremers för den Nootfall in´n Raathuuskeller en Roland to´n Uttuuschen hebbt. Dat Versteek schall de Börgermeister ganz alleen kennen. Ob dat stimmen deit, kannst Di ja mal överleggen…
En swore Operatschoon weer 1983 nödig, as den Roland sien Kopp uttuuscht warrn müss. Denn de Dreck in de Luft harr dat Standbild bannig schaadt. Den Originalkopp kannst Du in´t Focke-Museum bekieken.
Al jümmers is de Roland Schutzpatron un Wohrteken vun Bremen. De Saag na warrt de Stadt nich ünnergahn, so lang de Roland steiht.
Wenn Du Di nu mal ümdreihst, kiekst Du direktemang op en opfällig modern Gebüüd – dat Huus vun de Breemsche Börgerschaft. Ehr dat Du bi de neegste Statschoon mehr över dat Parlament to weten kriggst, gah even kort na dat Bremer Lock hen, en Gullydeckel in´t Plaaster vun´n Markt links blangen dat Huus vun de Börgerschaft. Wenn Du in den Slitz en Geldstück fallen lettst, höörst Du de Bremer Stadtmuuskanten. Dat Geld warrt bruukt för de Wilhelm Kaisen Börgerhölp. Achter dat Bremer Lock na den Dom to kannst Du anners noch en Bronze-Modell vun de Bremer Ooltstadt bekieken un betasten. Öörd un Hüüs sünd ok in Brailleschrift kenntekent.
För de neegste Statschoon kiek Di en Stell op´n Markt ut mit Blick op dat Huus vun de Börgerschaft.

Statschoon 6: De Breemsche Börgerschaft

Du büst op den Marktplatz un kiekst op de Vörsiet vun de Börgerschaft.

Dat Huus vun de Börgerschaft: In´t Parlaments-Gebüüd sitt de Landdag vun´t Bunnsland Bremen – de Börgerschaft, as se nöömt warrt – un dat Stadtparlament vun Bremen. Bi de Börgerschaftssitten kaamt Afordente ut Bremen un Bremerhoben tosamen. Dat Huus vun de Börgerschaft is ok Amtssitt vun de eerste Person in´t Land, den Börgerschaftspräsident oder de Börgerschaftspräsidentin. Hier warrt debattiert, üm Mehrheiten streden un Gesetten geven. Du interessierst Di för Politik oder moderne Architektur? Denn büst Du hier richtig. Bi apen Sitten un kostenlose Föhren kannst Du achter de Kulissen vun de Börgerschaft kieken.
Man ok vun buten hett dat Denkmaal wat to beden: Moderne Architektur merrn twüschen histoorsche Bowarken. 1966 hett de internatschonal bekannte Architekt Wassili Luckhardt dat Huus, dat al in sien Botiet hoch striedig weer, fardig kregen. Mit veel Glas, Aluminium un düüster Klinkersteen is dat Parlament ganz in´n Stil vun de 1960er Johren un en respektvull Gegenstück to´t Raathuus. De Bildhauer Bernhard Heiliger ut Berlin hett de Finsterreliefs ut gaten Aluminium levert. Bavento hett he de verglaasten Butenkanten mit Bronze smuck maakt
Ehr dat Huus vun de Börgerschaft boot würr, stünn hier de Börs, de in´n Tweeten Weltkrieg dull tweimaakt un later afreten würr. Achter dat Huus steiht vun de Börs noch dat halfrunne Treppenhuus. To de Börgerschaft höört ok en Skuplturengoorn. In de Apentieden kannst Du hier söss Warken vun Gerhard Marcks bekieken. De Ingang is an de Marktsiet rechts neven de Börgerschaft.
Ehr dat us Rundgang wieder geiht, kriggst Du nu wat to weten över en letzt bedüdend histoorsch Gebüüd op den Markt. Du finnst dat lieköver vun´t Raathuus rechts blangen den Ingang vun de Böttcherstraat. Söök Di en Platz vör dit Huus, ehr dat Du mit de neegste Statschoon wieder maakst.

Statschoon 7: De Schütting

Du büst op den Marktplatz vör den Schütting.

Du kiekst direktemang op dat Gebüüd, dat hüüt Sitt vun de Hannelskamer is. Nöömt warrt dat Schütting, man wat bedüüdt Schütting egentlich? Doröver gifft verscheden Theorien. En seggt, dat kümmt vun´t noorweegsche Woort „Skotting“, wat en Huus för Versammeln is. Johann Heinrich Dreyer, ins Börgermeister vun Lübeck, hett meent, dat kümmt vun „schütten“, wiel de Kooplüüd ehr Geld tosamen schüdd warrt. En drütte Theorie seggt, dat dat mit Schoss oder Schot to doon hett, denn so würr fröher de Stüer op Vermögen nöömt.
Egal, wat de Naam Schütting nu bedüden deit, opricht würr dat Gebüüd twüschen 1537 un 1538 as Gillhuus för de Bremer Koopmannschop vun den Bomeister Johann den Buschener ut Antwerpen. In´n fläämschen Renaissance-Stil is de Schütting en prächtig Gegenstück to´t Raathuus un betoont Stand un Wollstand vun de Kooplüüd in Bremen.
De laatgotsche Westgevel hett sik original hollen. De Oostgevel dorgegen is en bannig schönet Bispeel för de Fröhrenaissance in Bremen. De Marktfront, op de Du kiekst, würr 1594 mit Elementen vun de Werserrenaissance nee maakt. Achteran hett dat jümmers wedder Verännern geven, so as to´n Bispeel dat prächtige Neobarock-Portal mit Freetrepp, dat eerst in´t 19. Johrhunnert dorto kamen is. In´n Tweeten Weltkrieg is de Schütting bet op de Butenmuern afbrennt. Binnen de olen Muern würr he bet 1951 wedder opboot. 
Över dat Portal kannst Du den bekannten Spröök vun den Bremer Börgermeister, Schriever un Journalist Otto Gildemeister lesen: „Buten un binnen/ Wagen un winnen“. Dat beschrifft Waagnis un Winst vun den breemschen Hannel in Binnenland un Översee. Över de ünneren Finster sühst Du de Wapen vun de Hansesteder Hamborg un Lübeck un de Hansekontoren to Bergen, Brügge, London un Nowgorod. Weert to weten un sünnerlich interessant för Kaffefans is noch, dat in´n Schütting 1673 dat eerste Kaffehuus in´n düütschsprakigen Ruum opmaakt würr.
Gah nu langs den Nagelpadd an de linke Siet vun den Schütting na den Ingang vun de Böttcherstraat hen mit Blick op dat güllen Relief.

Statschoon 8: De Böttcherstraat

Du büst vör dat güllen Relief an den Ingang vun de Böttcherstraat.

De Böttcherstraat is 108 Meter lang un gellt as heemliche Hööftstraat vun Bremen. Hier hebbt fröher de Böttjers ehr Fatten maakt. In’t Middelöller weer de Gang en wichtig Verbinnen twüschen Marktplatz un Werser. As de Haven un all Toleverbedrieven in de Mitt vun´t 19. Johrhunnert verleggt würrn, güng dat mit de Böttcherstraat bargdal.
De Kaffe-Fabrikant Ludwig Roselius leet den Gang vun 1922 bet 1931 as Kunstwark nee boen. Dormit wull he wiesen, dat Düütschland na den verloren Ersten Weltkrieg wedderboren weer. Zentral dorbi weer dat Verbinnen vun Traditschoon un Moderne.
Sühst Du dat güllen Relief över den Ingang vun de Böttcherstraat? Dat Kunstwark „De Lichtbringer“ vun den Bildhauer Bernhard Hoetger ut Worpsweed würr eerst 1936 anbröcht. De Natschonalsozjalisten harrn de Straat un ehr Architektur kritiseert, sünnerlich en abstraktet Backsteenrelief över den Ingang, dat hüüt nich mehr to sehn is. De Opdrag för den Lichtbringer weer en Reaktschoon op düsse Kritik. Op den eersten Blick is de Kamp twüschen den Erzengel Michael un den Höllendraken to sehn. Dat Kunstwark hett aver ok mit de Nibelungensaag to doon un würr in de NS-Tiet as Sinnbild för den Föhrer utdüüdt. Mehr över dat Kunstwark kriggst Du in den LauschOrt to´t Relief to weten. Dorför muttst Du den QR-Code an de Tafel ünner dat Stratenschild vun de Schüttingstraat scannen oder Du kiekst op de Website LauschOrte.
Ehr dat du Di wedder op´n Padd maakst, kiek mal an´t Gebüüd vör Di rechts na baven. Op den Gevel kannst du Standbiller ut Sandsteen sehn. Dat sünd de Söven Fulen, Figuren ut en Määrken vun den Bremer Schriever Friedrich Wagenfeld. Dorna geev dat mal söven Bröder in Bremen, de weern so fuul, dat se keen Water ut de Werser halen wullen. Darüm hebbt se en Soot boot un Rohren verleggt. Se harrn ok keen Lust, de Koren ut den Dreck to trecken oder in´n Woold Holt to sammeln. Dorüm hebbt se Straten plaastert un Bööm plant. Wat meenst Du woll? Weern se nu fuul oder plietsch? 
Gah nu langs de Straat, bet dat Du op de linke Siet an´t Paula Modersohn-Becker Museum kümmst. En vun de eersten Museen weltwiet, de dat Wark vun een Künstlerin wiest. To sehn sünd Biller ut all Phasen vun ehr Arbeit. Se is de woll bekanntste düütsche Malerin un weer Bahnbrekerin för de moderne Maleree üm 1900.
Gah nu bidde en poor Schreed wieder langs de Böttcherstraat un denn links in en lüttjen Hoff.
Du büst nu in den Handwarkerhoff. Den maakt noch twee anner Kunstwarken vun Hoetger smuck: en Koppstück vun Ludwig Roselius, den Bremer Kaffe-Koopmann un Erfinner vun Kaffee HAG, wat de eerste koffeinfre´e Kaffe weer. Un en Soot mit de Söven Fulen, de wi hier wedder bemööt. Op den Soot kannst Du ok de Bremer Stadtmuuskanten sehn, nich openanner, man achterenanner op ehren Weg na Bremen to. Eventuell aver sünd gor nich all Deerten dor, wiel männichmal welk as Andenken klaut warrt.
Gah nu wedder rut ut den Hoff un langs den Nagelpadd bet na de Bremer Tourist-Informatschoon hen.
Höörst Du viellicht graad en Klockenspeel? Denn hest Du Glück: Siet 1934 bimmelt twüschen de Gevels 30 Klocken ut Meissner Porzellan poormal an´n Dag en Melodie. Wannehr dat is, steiht op de Infotafel an’t Klockenspeel-Huus. Gliektiedig sünd an den Toorn nevenan teihn kakelbunte sneden Tafeln vun Hoetger to sehn, de Geschichten vun Atlantikfohrten wiest. In´n Middelpunkt staht Persönlichkeiten so as Leif Eriksson, Christoph Kolumbus, Graf Zeppelin oder de Mannschop vun de „Bremen“, de as eerste Fleger nonstop vun Oost na West över den Atlantik flagen is. De Original-Maschien vun´n Typ Junkers W33 kannst Du övrigens in´n Bremer Flooghaven bekieken.
In´t Klockenspeel-Huus finnst Du to even Eer de Tourist- oder Bremen-Informatschoon. De Mitarbeiders un Mitarbeiderinnen hölpt Di geern un weet Bescheed bi all Fragen rund üm Bremen. Maak nu bidde wieder mit dienen Rundgang un gah langs de Böttcherstraaat rechterhand bet na de Aquarien hen.
Bi´t Ümboen vun de Straat hett jedet vun de söven Hüüs en egen Naam kregen. Hööft-Architekten weren Alfred Runge, Eduard Scotland un Bernhard Hoetger. Hoetger hett de Passaasch mit Jugendstil- un Art Deco-Elementen smuck maakt. He hett dat Paula Modersohn-Becker-Huus un dat Huus Atlantis plaant, wo hüüt dat RadissonBlu-Hotel un de staatsche blau-witte Himmelssaal binnen sünd. Lieköver is dat Robinson-Crusoe Huus, dat na den Roman-Helden vun Daniel Dafoe heten deit. In de Geschicht is Robinson Crusoe de Söhn vun en Bremer Koopmann, wat bewiest, dat de engelsche Schriever mit Bremen verbunnen weer.
In´n Tweeten Weltkrieg würrn de Fassaden vun de Böttcherstraat toschannen maakt, man achteran bet 1954 to´n gröttsten Deel wedder opboot mit Stütt vun den Kaffee-HAG-Konzern. Siet de 1970er Johren weren wedder Schadens an de Gebüden ehr Substanz to marken. Dorüm hett de Spoorkass Bremen de Böttcherstraat 1988 köfft un bet 1999 saneert. Hüüt süht de Straat wedder meist so ut as vör den Krieg. Siet 2003 höört de Böttcherstraat de Stiften Bremer Sparer-Dank to. De föddert bet hüüt de Grundidee vun fröher: dat Verbinnen vun Kunst un Handwark.
Hüüttodags is de Böttcherstraat mit ehr besünnere Architektur en Paradies för´t Kunsthandwark mit lüttje Ladens, Gastronomie, Museen un Warksteden. De Kunstsammeln aver mit dat Museum in´t Roselius-Huus un dat Paula Modersohn-Becker Museum sünd – wat Kultur un Architektur angeiht - eerste Adressen in de Passasach. 
Loop nu bidde langs de Wegtekens dörch den Tunnel bet na de Werserpromenaad hen. Hier wohr Di bidde vör den Radverkehr. Dor sühst Du en Schippbrüch, den Martinianlegger, as he nöömt warrt. Gah nu rechts na de Bänk hen.

Statschoon 9: De Martinianlegger un de Martinikark

Du büst an de Werserpromenaad Slagt(= sprich Slacht) bi´n Martinianlegger.

De Martinianlegger ünnerwarts vun de Martinikark is de Anleggbrüch för Passageer- un Utfloogscheep an de Werserpromenaad Slagt. Vun hier ut kannst Du to´n Bispeel bi en Werser- un Hobenrundfohrt up histoorsche oder moderne Scheep de maritime Siet vun Bremen kennenlehren. Du kannst vun hier ut sogor bet na Vegesack föhren oder wieder stroomdalwarts na Bremerhoben. Bet na de Süsterstadt vun Bremen sünd dat blot 60 Kilometer.
Dreih Di nu mal üm. Gegenöver de Werser steiht de histoorsche evangeelsche St.-Martini-Kark, de den Anlegger sienen Naam geven hett. Se is de lüttste, jüngste un ok malensweertste vun de veer ooltbreemschen Parrkarken un würr so üm 1229 toeerst as Basilika mit dree Scheep boot. In´t 14. Johrhunnert würr se denn to´n Hallenkark vergröttert.
An de twee Johrhunnerten later würr en Parrhuus anboot – dat Neanderhuus. Benöömt na Joachim Neander, de dor wahnt un dat weltberöhmte Karkenleed „Lobe den Herrn“ schreven hett. Na em is ok dat Neandertal benöömt, un dorüm is he Namensgever vun den Urminsch, de dor funnen würr. In´n Tweeten Weltkrieg würr de laatgootsche Backsteenbo toschannen maakt, man na den Krieg wedder opboot.
Spann nu mal en beten ut an de Werser. Viellicht geihst Du ok up´n Bank sitten. Geneet dat maritime Flair in de oole Hoben- un Hannelsstadt Bremen. Dorbi vertellt wi Di bi de neegste Statschoon wat över dat Leven an´t Water un de Werserpromenaad Slagt.

Statschoon 10: De Slagt 

Du büst an de Werserpromenaad Slagt.

Hier löppt de Werserpromenaad vun Bremen lang– de Slagt. Man wat bedüüdt Slagt genau? De Naam hett nix ti doon mit Slachten, sünnern mit Slagen. Denn hier würrn siet dat Middelöller Pöhl inslogen, üm dat Werseröver fast to maken. Dat eerste Mal würr 1250 vun de Slagt snackt.
Man geiht dorvun ut, dat de Slagt vun 1.200 op an de breemsche Hööfthoben weer. Aver dat natürlich Versannen vun de Werser un de gröttere Deepgang vun Scheep hebbt mit sik bröcht, dat gröttere Pött de Slagt al in´t 16. Johrhunnert nich mehr anstüern kunnen. Dorüm hett de Raat besloten, in´n Noorden vun Bremen nee to boon.
De Hoben in Vegesack würr 1623 vun den Bomeister Jacob Clausen torechtkregen un weer dormit en vun de eersten künstlichen Seehobens in Düütschland. Sien Blöhtiet hett so bet 1820 hen duert, denn weer de Werser ok bi Vegesack versannt. Nu müss en anner Hoben her. In´t Johr 1827 hett Börgermeister Johann Smidt en Stück Land in Neddersassen köfft, üm an de Wersermünnen noch eens to boon. Hier würr en Seehoben mit gode Tokunft in Gang sett – de hüdige Stadt Bremerhoben.
Vun de Ooltstadt na de Slagt hen sünd fröher lüttje Straaten gahn – de Slagtpoorten, as se nömmt würrn. Denn de Slagt weer buten de Stadtmuern un blot dörch de Slagtpoorten kunn een dor henkamen. Hüüt gifft de Slagtpoorten noch as Deel vun Stratennaams.
Bi de Expo 2000 mit dat Motto „Minsch-Natur-Technik“ sünd Ümbo un Neemaken vun de Slagt losgahn. De Bremers sünd ehr Stadt an´n Stroom nocheens wies worrn. Un hüüt is wedder Leven an de Slagt. Scheep bekieken, bummeln, geneten oder Party maken: Vun de Terrassen un Beergoorns mit internatschonale Gastronomie kannst Du sünnerlich bi Schöönwedder wunnerbor op´t Water kieken.
Hest Du al de Scheep an de Slagt sehn? Direktemang blangen den Dreemaster „Admiral Nelson“, en rustikalet Pannkoken-Restaurant in´n Piraten Stil, dat lieköver de Martinikark ankert, liggt de „Alexander von Humboldt“, de weltwiet bekannt is ut de Beck´s Reklaam. Ehr gröne Seils sünd siet vele Johrn Uthängschild vun de Bremer Broeree. Viellicht besinnst Du Di noch op „Sail away“, dat Joe Cocker so rökerig sungen hett. Middewiel hett dat Schipp in Bremen sienen Heimathoben as Restaurant- un Hotelschipp funnen.
An de Slagt is jümmers wat los. In´n Sommer kannst Du op den Kajenmarkt na Schätt stövern, Live-Musik geneten un an en vun de Stänn wat eten. In´n Advent gifft mit den Slagt-Töver en middelöllerlichen Wiehnachtsmarkt.
Loop nu de Werser opwarts links neven den Stroom lang. Bi´n Treppenopgang achter de Brüch kümmst Du vörbi an´t Arisierungs- Mahnmaal, dat erinnert an´t Utroven vun europääsche Jödinnen un Jöden dörch dat NS-Regime. Breemsche Ünnernehmen, Behöörden, Börgerinnen un Börgers hebbt dor mitmaakt. Dörch en Finster vun hier ünnen kannst Du Möbels as´n Schadden sehn. De erinnert an de Aktschoon „M“ vun de Natschonalsozjalisten, bi de Möbels ut Wahnungen vun flüchte oder deporteerte Jödinnen un Jöden beslagnahmt würrn.
Nu geihst Du vörbi an´t Theaterschipp un de Arkaden, de wegen ehr histoorsch Bedüden siet 2020 saniert warrn. Wiel dorbi Bollwarken ut Middelöller un Neetiet funnen würrn, güng dat los mit archäologisch Utgraven. Vördag kemen middelöllerliche Pilgertekens, Delen vun Wagen, Pottschören, sülvern Geldstücken, Segelstempels, Dolchen, Angelhakens un en Rüüs. Düsse Funnen warrn nu för´t Forschen över de breemsche Geschicht bruukt. De Arkaden sülvst stahn ünner Denkmaalschutz un stammt wohrschienlich ut dat 17. Johrhunnert. Ehr hüdiges Utsehn hebbt se siet 1913, as hier in de Kaisertiet en Anlegger för Binnenscheep weer.
Up de Wersersiet gegenöver kannst Du dat Gebüüd vun de DGzRS sehn, de „Deutsche Gesellschaft zur Rettung Schiffbrüchiger“, de ehren Hööftsitt in Bremen hett. De Sellschop würr 1865 grünnt, warrt ut Spennen betahlt un koordineert vun hier ut dat Redden ut Seenot in Noord- un Oostsee.
Glieks dorneven is de ümdreihte Kommood, as se nöömt warrt. Du kennst se an ehr düütlich Form mit de lüttjen Toorns. De histoorsche Watertoorn is mehr as 100 Johr oolt un hett fröher för den nödigen Waterdruck in Bremen sorgt.
Gah nu wieder langs de Wegtekens in´t Plaaster. Glieks lettst Du de Werser torüch. Gah dörch den Tunnel un rechts de Trepp hoch. Nu löppst Du en lüttjen Stremel langs de Straat, böögst denn links af in de Straat „Hinter der Holzpforte“. Gah vörbi an dat Standbild vun den beröhmten Bremer Heini Holtenbeen un denn in den Gang twüschen Komödie Bremen un Teestübchen, bet dat Du op en smallen Platz kümmst.

Statschoon 11: De Snoor

Du büst op den Platz Wüstestätte.

Nu büst Du in´t öllste Stadtveertel vun Bremen, dat sik hollen hett, den Snoor. Düt Quarteer würr 1959 as dat eerste gröttere Ensemble in Düütschland as Denkmaal schützt. De Platz, wo Du graad büst, heet „Wüstestätte“ un erinnert an en Flach, dat na en Brand in´t 17. Johrhunnert braak liggen dee.
Links töövt dat Bremer Geschichtenhuus op Di. Dor kannst Du in de Geschicht vun us Hansestadt rindükern. Schauspelers un Schauspelerinnen sleept Di - verkleedt as histoorsche Bremer Beröhmtheiten - weg in verleden Tieden.
Wenn Du langs den Nagelpadd wieder dörch den smallen Gang löppst, sühst Du rechts mit de Huusnummer 5 dat Hochtietshuus. In´t Middelöller dörven Poren, de vun´t Land na Bremen kemen, in´n Dom blot heiraden, wenn se in de Stadt en Wahnsitt harrn. Dorför geev dat Hochtietshüüs. An düsse Traditschoon knütt dat gröne Fackwarkhuus an un is mit 43 Quadratmeter dat viellicht lüttjste Hotel vun de Welt. Ok wenn Du nich freen wullt, kannst Du dat kommodige Hochtietshuus för bet to twee Personen boken. Op dree Etagen mit egen Whirlpool un Himmelbett kannst Du hier utspannen.
Gah wieder dörch den smallen Gang un böög links in de Straat „Schnoor“, plattdüütsch „Snoor“, in. Denn langs de Wegtekens bet na en lüttjen Platz, wieldes Du wieder toluusterst.
Kiek Di allens ganz sinnig an un genet dat malensweerte Rundüm. Düsse Straat hett dat lüttjste Stadtveertel vun Bremen sienen Naam geven: „Snoor“. Doch wat schall dat bedüden? Dorför gifft´n eenfack Verkloren: De lüttjen Hüüs staht hier as de Parlen op en Snoor. Egentlich aver hett de Naam mit en Handwark to doon. Fröher würrn hier Snöör, Tauen un Repen maakt. De Snoorstraat weer also de Reeperbahn vun Bremen. Dichtbi in de Straat „Lange Wieren“ würr dorgägen Wier dreiht, also Draht. Vörmals hebbt in´n Snoor meist Fischers, Schippers, Reepslägers un anner Handwarkers wahnt. Ehr Hüüs ut dat 15. un 16. Johrhunnert sind hüüt schöön torechtmaakt. 
Du büst nu op en lüttjen Platz. De Stavendamm würr nöömt na de Staven, de middelöllerlichen Baadstuven. Sünnerlich de Soot in de Mitt erinnert an de Baadhüüs. Man hier würr sik nich blot wuschen. Manns- un Froenslüüd hebbt de Hüüs ok nütt för sittenlos Drieven.
Gah nu vörbi an´t Hartke Huus na de neegste Straat hen un bliev denn eerstmal stahn. De beste Utsicht hest Du op de anner Stratensiet. Pass aver bi´t Rövergahn op den Verkehr op.
In de Kolpingstraat sühst Du op de rechte Siet en teemlich ne´et oranjet Gebüüd: Dat Birgittenklooster mit Gästhuus, Klausur-Rüüm un Kapell, de all mitenanner verbunnen sünd. De eerste Klooster-Neebo in Bremen siet dat Middelöller würr 2001 un 2002 opricht.
Gah nu de Streck langs de Straat „Lange Wieren“ un bliev links bi de Kark stahn. 
Vör Di sühst Du de St. Johann-Kark, de Franziskaner in´t 14. Johrhunnert boot hebbt. Dat is de eenzige kathoolsche Kark in´t Zentrum vun Bremen, dorto höört ok en Privatschool. Traditschonell aver is Bremen protestantsch. Kiek op de eenfacke Boowies un de twee Ecktöörn vun de Kark, de statts en opfälligen Toorn hochrecken.
Toeerst weer dat Gottshuus de Kloosterkark vun den Franziskanerorden, würr denn na de Reformatschoon anners nütt un is siet 1823 wedder en kathoolsche Kark. Wenn Du de gootsche Hallenkark binnen bekieken wullt, finnst Du ok dor neetietliche un eenfacke Architektur.
Du verlöttst nu dat Snoorveertel. Gah langs de Wegtekens na de Trepp hen. Wenn Du nich Treppen stiegen magst, gifft en anner Streck, vörbi an´t Mahnmaal för de Lüüd, de bi de Novemberprogrome 1938 to Schaden kamen sünd. Loop dorför de Straat „Lange Wieren“ torüch, böög denn „Am Landherrnamt“ links af. An de Krüzung na de Dechanatstraat finnst Du dat Mahnmaal. Achteran kümmst Du links wedder op den Nagelpadd.
Du kümmst denn an den Straatenbahnknütt „Domsheide“. Nehm Di hier bidde in Acht vör den Verkehr op Straat un Schenen. Gah denn in Richt na dat Gau-bi-de-Hand-Restaurant. Gliek wenn Du üm de Eck böögst, sühst Du den Dom. Pass wedder op bi de Stratenbahnschenen un söök Di an de Treppen vör den Dom en passlich Stell. Wohr Di hier bidde vör den Radverkehr.

Statschoon 12: De St. Petri Dom

Du büst vör den Dom.

1.200 Johr Geschicht steekt in den prächtigen St. Petri Dom vör Di. Hier op de natürlich Anhööch vun en Düün, so bi teihn Meter över Normal Null, liggt de Grünnensoort vun´t Bisdom Bremen.
Kiek Di nu de Figuren an de Domvörsiet an. In de Mitt finnst Du Kaiser Karl den Groten, de en Modell vun den Dom in sien Hänn höllt. Rechts dorneven sühst Du den Naamsgever un Patron vun den Dom – den hilligen Apostel St. Petrus. He höllt den Slötel för´t Himmelriek. De Slötel höört övrigens ok to´t Bremer Wapen.
So as de Dom nu vör Di steiht, hett he nich jümmers utsehn. 789 würr hier en holten Kark opricht, stats de 805 en Gebüüd ut Steen boot würr. Mehrmal is dat toschannen maakt un wedder opboot worrn, bet dat hier in´t 11. Johrhunnert en romaanschen Dom as Pielerbasilika mit dree Scheep un twee Graffkamern opricht würr un dormit de Grundstruktur vun den hüütigen Dom. 
Kiek nu mal rop na de mächtigen 98 Meter hogen Töörn. Gegen lütten Intritt kannst Du de 265 Treed vun´n Südtoorn hoochklattern, De beiden Töörn an de Vörsiet würrn eerst in´t 13. Johrhunnert opricht. Dormit harr de Dom sien fröhgootschet Gesicht kregen. Üm 1500 würr de Dom opletzt to´n laatgootsche Kark mit´n kunstvull Nettgevölv ümboot.
Man woans is de Dom evangelsch worrn? De eerste reformatersch Predigt in Bremen würr 1522 holen. Al dree Johr later weren kathoolsche Messen in Bremen verbaden.
1648 na den 30-jöhrigen Krieg hett dat protestantsche Sweden dat Erzbisdom Bremen annekteert, de Dom un dat Rebeet ümto würrn sweedsch, later hannoversch. Eerst 1803 is dat Domrebeet breemsch worrn.
Meist dat ganze 19. Johrhunnert lang is de Dom verkamen. 1638 weer de Südtoorn tosamenbraken. So bi 250 Johr harr de Dom dorüm blot een Toorn. Eerst vun 1888 op an güng dat Restaureren na Ideen vun den Dombomeister Max Salzmann los. Dat würr schöön aver nich steelrecht maakt. In´n Tweeten Weltkrieg sünd kuum Bommen op den Dom fullen, de 1950 al wedder torechtmakt weer.
As 1970 blot en Footboddenwarms inboot warrn schull, würrn veele Gräver vun Erzbischööp freeleggt un anner Saken vun Bedüden opspöört. Dat Dom-Museum wiest de restaureerten Funnen so as Altorreedschoppen, geistlich Schriften, stenern Standbiller, Textilien un Wandmaalereen.
Seker hest Du al mal vun de Knigge-Regeln höört. De gaht torüch op den Schriever Freeherr vun Knigge, de bekannt würr dörch sien Book "Über den Umgang mit Menschen". Binnen dat Karkenschipp is sien letzte Rohsteed.
In en Nevengebüüd vun den Bremer Dom is bavento de Bleekeller. Dor kannst Du acht mumifizeerte Lieken un Nablievels ut den Dom-Krüüzgang bekieken. Na den Bleekeller kümmst Du dörch den Bibelgoorn, as he nöömt warrt, hen, den beplanten Binnenhoff an de rechte Siet vun´n Dom. Ok hier lohnt sik en Besöök, sünnerlich wenn Du Di för Planten interesseren deist. Un wenn Du Di verpuusten wullt, finnst Du hier ok´n lüttjet Cafe.
Wenn Du noch nich noog hest vun Dom un Bleekeller oder den Toorn rupstiegen wullt, kannst Du hier ok bi en Rundleid mitmaken. Oder Du besöchst Konzerten, de alltiet in´n Dom geven warrt. Kostenlos kannst Du dor Orgel-, Kamer- un Chormusik geneten.
Links neven den Dom is dat Riederdenkmaal vun Otto vun Bismarck kuum to översehn. Ansehn warrt de Riekskanzler hüttodags aver krietsch. Dat Denkmaal hett de bekannte Bildhauer Adolf von Hildebrand maakt. Bismarck würr al in´t Johr vun´t Rieksgrünnen 1871 Ehrenbörger vun Bremen. Dat he op´n Peerd sitt, is en Utnahm. Riederstandbiller weren fröher blot Herrschers vörbeholen.
Loop nu bidde to´n Sluss vun us Rundgang langs de Wegtekens an de Raathuus-Arkaden vörbi un böög achter dat Raathuus rechts af. Denn geihst Du op en bannig bekanntet Denkmal to, dat dat Ankieken jümmers weert is. Viellicht sühst Du dat nich glieks, wiel sik hier oft lüttje Minschenhupen ansammelt.

Statschoon 13: De Bremer Stadtmuuskanten

Du büst twüschen Raathuus un Uns Leven Froen Kark un kiekst op dat Standbild mit de Bremer Stadtmuuskanten.

Düt Bremer Wohrteken warrt vun Touristinnen un Touristen sünnerlich gern fotografeert: De Bremer Stadtmuuskanten – dat Määrken hett Bremen in de ganze Welt bekannt maakt. Nehm Di en Momang Tiet un kiek Di de Bronzeplastik vun den Bildhauer Gerhard Marcks ut dat Johr 1951 an. Marcks hett de Steed an de Westsiet vun’t Raathuus egens dorför utsöcht. Nadat de Statue eerstmal to Proov opstellt würr, geev dat Protesten, wieldat se de Bremerinnen un Bremers veel to modern un afstrakt düchtde. Man bet dat Kunstwark 1953 denn opletzt opstellt würr, harr de Wedderspraak sik leggt.
Düt Denkmaal is hüüt dat bekannste Afbild vun de Bremer Stadtmuuskanten. Marcks weer en vun de wichtigsten düütschen Bildhauer in´t 20. Johrhunnert. Bremen hett em övrigens al to Leevtieden en Museum todacht, dat Gerhard-Marcks-Huus.
Dat Määrken vun de Bremer Stadtmuuskanten würr al in´t 12. Johrhunnert vertellt. Opschreven hebbt dat de Bröder Grimm un 1819 rutbröcht in ehr Kinner- un Huusmäärken.
„Wi gaht na Bremen, wat Beters as den Dood, finnst du överall“ – see de Esel to den Hahn un slöög vör, Stadtmuuskant in Bremen to warrn.
Wegen ehr Öller sünd de veer Deerten, Esel, Hund, Katt un Hahn för ehr Besitter nich mehr to bruken. Dorüm schüllt se dootmaakt warrn. Man se köönt wegkamen un bemööt sik tofällig. Tosamen maakt de veer sik op´n Padd na Bremen, üm dor Stadtmuuskanten to warrn. Ünnerwegens mööt se anholen un in´t Holt slapen gahn. Dor finnt se en Röverhuus un verjaagt de Rövers mit List un Krakeel. Dat Huus geföllt de Bremer Stadtmuuskanten so goot, dat se nich wedder rut wüllt un se verbringt dor ganz tofreden ehr Daag. Un wenn se nich storven sünd, denn leevt se noch hüüt.
Man wat schall us dat Määrken seggen? De Karn vun de Geschicht is för us, dat de Swacken tosamen de Starken standhollt: Tohoop sünd se stark!
Dat gifft ok en histoorschen Achtergrund. Bremen hett Kooplüüd ín´t 13. Johrhunnert verlöövt, in de Stadt to kamen. Ok Künstenmaker un Muuskanten weern dor mit bi. De Raat vun de Stadt hett tolaten, dat se bi Festen spelen dörven. Un düsse „Stadtmuuskanten“ hebbt jümmers wedder fohren Künstlerinnen un Künstlers opnahmen – so as in´t Määrken.
Nu hest du en Schangs op´t grote Glück! Wenn du mit beide Hänn den Esel sien Vörbeen ümfaten deist, dörvst du di wat wünschen. Aver wohr di! Nimmst du blot een Hand, denn gifft een Esel den annern de Hand, as´n in Bremen seggt. Dormit dien Wunsch wohr warrt, dörvst du em nich verraden. För en Extra-Portschoon Glück kannst du övrigens ok den Esel sien Muul straken.
Wenn du nu noch nich noog hest, kannst du na anner Figuren vun de Bremer Stadtmuuskanten söken. Denn de gifft dat överall in Bremen.
Nu sünd wi an’t Enn vun us Audioguide Tour op de histoorsche Streck dörch de Bremer Ooltstadt.
Wi bedankt us vun Harten för Dien Intress un hööpt, dat di dat gefullen hett.
Wieder wünscht wi Di noch en schön Opholen in us Stadt. Denn dat gifft noch veel mehr to beleven: LauschOrte in de hele Stadt, frömme Welten in de botanika, spannen Touren mit den Nachtwächter, Seminaren över Kaffe, Rundleids dörch dat Werserstadion, maritime Schippfohrten, Kunst ünner fre´en Himmel, vele Museen un wat noch mehr. 
Du hest noch nich noog? Denn raadt wi to us Tweestunnen-Rundgang dörch de histoorsche Binnenstadt. Viellicht weer ok en Fohrt mit den Stadtmuuskantenexpress, us Raathuus- oder Raatskeller-Föhren oder de Ruumfohrt-Föhren wat för Di.? Fraag geern na bi us in de Bremen-Informatschoon, op bremen.de, bi Dienen Bremen Guide oder per Telefoon ünner 0421- 30 800 10.